federacja zielonych

www.zieloni.w.pl

Globalne zagrożenia środowiska i aspekty ochrony- podstawowe zwięzłe informacje, definicje, opis zagrożeń i proponowanych rozwiązań dotyczących ochrony środowiska w ujęciu globalnym i lokalnym (na podstawie: www.wiem.onet.pl, www.ine-isd.org.pl, www.ekologia.gemapro.vip.alpha.pl, komentarze www.zieloni.w.pl zaznaczono kursywą).

UWAGA: ZAPREZENTOWANE MATERIAŁY WYMAGAJĄ STOPNIOWEGO UZUPEŁNIANIA I POPRAWEK, OBECNIE ZAWIERAJĄ ZAPEWNE DROBNE BŁĘDY - szczególnie które prezentujemy na zasadzie cytatów umożliwiających naniesienie zmian i poprawki nieprawidłowości - Zapraszam do dyskusji i nadsyłania opinii na ten temat - e-mail: : fzbialystok@wp.pl

PODSTAWOWE DEFINICJE I POJĘCIA (według www.wiem.onet.pl)

Ekorozwój, rozwój nie zagrażający środowisku naturalnemu, harmonijne włączanie człowieka w świat przyrody; proekologiczne działania i próba stworzenia ładu ekologicznego. W 1973 ONZ powołała wyspecjalizowaną organizację Program Środowiskowy Narodów Zjednoczonych (UNEP), która zajęła się upowszechnianiem nowoczesnych technologii ochrony środowiska, inicjowaniem regionalnych konferencji i organizowaniem międzynarodowego systemu informacji.

W 1987 raport światowej Komisji ds. Środowiska i Rozwoju przedstawił założenia “nowej polityki zrównoważonego harmonijnego wzrostu” (sustainable development), która polegać miała na uwzględnianiu interesów i sytuacji krajów zamożnych i biednych, tak by te drugie mogły również spełnić wymogi ekologicznego rozwoju.

Wspólnota Europejska swą politykę ekol. realizuje w kolejnych programach, np. Piąty Program Działania z 1993 “O trwały i nieszkodliwy dla środowiska rozwój”. Jednak skuteczność przeciwdziałania np. powstawaniu dziury ozonowej czy efektowi cieplarnianemu jest dalekie od doskonałości. Trudno też przychodzi realizacja postanowień w skali całego świata, np. zawartych w Deklaracji Szczytu w Rio de Janeiro, Agendzie 21 i w wielu uchwalonych tam konwencji.

Hasło opracowano na podstawie “Słownika Encyklopedycznego Edukacja Obywatelska” Wydawnictwa Europa. Autorzy: Roman Smolski, Marek Smolski, Elżbieta Helena Stadtmüller. ISBN 83-85336-31-1. Rok wydania 1999. http://wiem.onet.pl/wiem/0148bb.html

Szczyt w Rio de Janeiro, nazwa konferencji ONZ “Ekologia i rozwój”, która odbyła się w 1992. Zakończyła się podpisaniem tzw. Deklaracji z Rio, będącej kodeksem postępowania człowieka wobec środowiska naturalnego. Uchwalono na niej m.in. konwencję o zmianie klimatu, mającą zapobiec efektowi cieplarnianemu, konwencję o biologicznej różnorodności chroniącą florę i faunę (co roku ginie kolejnych 20 tys. gatunków), deklarację zasad współpracy na rzecz ochrony wszystkich lasów oraz jeden z najważniejszych aktów – Agendę 21, odnoszący się do wszystkich sfer środowiska i zakresów współpracy, m.in. wzajemnych zobowiązań krajów Północy i Południa.

Kraje Północy zadeklarowały działania na rzecz redukcji zużycia energii, zanieczyszczeń i odpadów. Południe obiecywało większą ochronę lasów. Północ miała wspomóc kraje Południa w czystym ekol. rozwoju poprzez dopływ pieniędzy i nowoczesnych technologii – w tym celu stworzyła podatek (0,7% rocznego dochodu). Jednak już w 1993 został on obniżony do 0,29% i większość innych ambitnych założeń Agendy, których realizacja miała nastąpić do 2000, została ograniczona.

Hasło opracowano na podstawie “Słownika Encyklopedycznego Edukacja Obywatelska” Wydawnictwa Europa. Autorzy: Roman Smolski, Marek Smolski, Elżbieta Helena Stadtmüller. ISBN 83-85336-31-1. Rok wydania 1999. http://wiem.onet.pl/wiem/014f94.html

Zieloni, ugrupowania i partie polityczne, których zasadniczym elementem programu są kwestie ochrony środowiska. Wywodzą się one ze społecznych ruchów proekologicznych, najczęściej o lewicowej orientacji końca lat 60. W latach 70. ich działacze zdecydowali się oddziaływać bezpośrednio na politykę państw, tworząc partie i przystępując do wyborów. Programy uzupełnili o hasła pokojowe, rozbrojenia, postulaty zrównoważonego wzrostu, włączania obywateli w proces rządzenia poprzez decentralizację władzy.

Największe wpływy zdobyła partia Zielonych (Die Grünen) w RFN, ale i w pozostałych krajach Europy Zachodniej zaznaczali w wyborach komunalnych i państwowych swą obecność.

Od 1984 weszli także do Parlamentu Europejskiego. Złagodzenie radykalizmu haseł umożliwia im koalicję z tradycyjnymi partiami centrum i socjaldemokratycznej lewicy, co można zaobserwować w Niemczech lat 90.

Hasło opracowano na podstawie “Słownika Encyklopedycznego Edukacja Obywatelska” Wydawnictwa Europa. Autorzy: Roman Smolski, Marek Smolski, Elżbieta Helena Stadtmüller. ISBN 83-85336-31-1. Rok wydania 1999. http://wiem.onet.pl/wiem/01547c.html

Greenpeace, apolityczna, niezależna organizacja międzynarodowa zajmująca się ochroną środowiska naturalnego realizowaną przez pokojowe działania. Powstała w 1971 w wyniku przemianowania organizacji Don't Make a Wave Committee (12 osób m.in.: I. Stowe, P. Cote, J. Bohlen), protestującej przeciwko eksperymentom nuklearnym prowadzonym przez USA na wyspie Amczitka u zachodnich wybrzeży Alaski.

Obecnie skupia ponad 5 mln członków, w 158 krajach. Główna siedziba (centrum informacyjne) znajduje się w Amsterdamie. W strukturach organizacji pracuje ponad 1330 osób w 43 biurach na obszarze 30 krajów. Posiada laboratoria naukowe w Wielkiej Brytanii i na Ukrainie. Organizacja utrzymuje się ze składek członkowskich oraz wydawnictw i nagrań. Najwyższym organem Greenpeace jest Rada (do której wchodzą przedstawiciele każdego biura regionalnego), zbierająca się raz do roku, aprobująca budżet i plan pracy na następny rok.

Greenpeace przeprowadza pokojowe akcje informacyjne poparte przez naukowe badania i analizy. Pod banderą Greenpeace pływa kilka jednostek, wykonujących zadania w obronie naturalnego środowiska (np. blokady). W 1985 okręt Greenpeace Rainbow Warrior, biorący udział w proteście przeciwko francuskim próbom nuklearnym na Atolu Mururoa, został zatopiony przez francuskie siły specjalne, co wywołało międzynarodowy skandal (dymisje francuskiego ministra obrony i szefa sił specjalnych).

4) przeciwdziałanie broni jądrowej - testom i jej stosowaniu,

5) ochronę atmosfery przed zanieczyszczeniami chemicznymi,

http://wiem.onet.pl/wiem/00a4e6.html

Dziura ozonowa, spadek zawartości ozonu (O₃) na wysokości 15-20 km głównie w obszarze bieguna południowego, obserwowany od końca lat 80. Tempo spadku wynosi ok. 3% na rok.

Powstawanie dziury ozonowej

Największe znaczenie mają w tym procesie związki chlorofluorowęglowe (freony), z których uwolniony chlor (pod wpływem promieniowania ultrafioletowego) atakuje cząsteczki ozonu, prowadząc do wyzwolenia tlenu (O₂) oraz tlenku chloru (ClO).

Tempo globalnego spadku ozonu stratosferycznego pod wpływem działalności człowieka (z wyjątkiem Antarktydy), oszacowane na podstawie badań satelitarnych, wynosi 0,4-0,8% na rok w północnych, umiarkowanych szerokościach geograficznych i mniej niż 0,2% w tropikach.

Powłoka ozonowa jest naturalnym filtrem chroniącym organizmy żywe przed szkodliwym promieniowaniem ultrafioletowym. W celu jej ochrony z inicjatywy UNEP (Program Ochrony Środowiska Narodów Zjednoczonych) przedstawiciele 31 państw podpisali w 1987 Protokół Montrealski - umowę zakładającą 50-procentowy spadek produkcji freonów do roku 2000, w stosunku do 1986. Od 1990 obserwowane jest zmniejszenie tempa wzrostu freonów w atmosferze - z 5% rocznie do mniej niż 3%.

W 1995 Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii przyznano za badania nad wpływem freonów na ozon atmosferyczny (M. Molina, F.S. Rowland) oraz badania nad powstawaniem i reakcjami ozonu atmosferycznego (P. Crutzen - chemik holenderski).

Efekt cieplarniany, wzrost temperatury planety spowodowany zwiększoną koncentracją dwutlenku węgla (lub innych gazów nieprzezroczystych dla podczerwonego promieniowania – tzw. gazów cieplarnianych), jeden z negatywnych skutków skażenia środowiska naturalnego.

Polega na zatrzymywaniu się w atmosferze coraz większych części promieniowania podczerwonego, co prowadzi do ogrzewania się Ziemi. Przypuszcza się, że jest to wynik zmiany zawartości gazów w powietrzu, a szczególnie gwałtownego wzrostu stężenia dwutlenku węgla. Prognozy zakładają, że jeśli tempo spalania paliw kopalnych utrzyma się, to w ciągu 40–45 lat może nastąpić nasycenie nim atmosfery, co spowodowałoby średni wzrost powierzchniowej temperatury Ziemi o ok. 1,5–4,5°C.

Hasło opracowano na podstawie “Słownika Encyklopedycznego Edukacja Obywatelska” Wydawnictwa Europa. Autorzy: Roman Smolski, Marek Smolski, Elżbieta Helena Stadtmüller. ISBN 83-85336-31-1. Rok wydania 1999. http://wiem.onet.pl/wiem/00ffb8.html

Ochrona środowiska powinna uwzględniać także wytwory pracy i kultury ludzkiej, np. ochronę zabytków przed wpływami zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego. Zagadnienie ochrony środowiska w skali światowej zostało postawione po raz pierwszy w raporcie sekretarza generalnego ONZ U. Thanta Człowiek i jego środowisko z 26 V 1969.

Raport zainicjował międzynarodowe konferencje poświęcone temu zagadnieniu. Pierwsza odbyła się w czerwcu 1972 w Sztokholmie, jej następstwem było powołanie agendy ONZ pod nazwą Program Narodów Zjednoczonych do spraw ochrony środowiska (United Nations Environment Programme - UNEP), której celem jest m.in. opracowanie wszechświatowego prawa ochrony środowiska.

Inne inicjatywy to: Akt Końcowy Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (Helsinki 1975), Konferencja Genewska (1979, 1984), Konferencja Monachijska (1984). Ich rezultatem było utworzenie tzw. klubu trzydziestu, grupy państw deklarujących zmniejszenie w swoich granicach emisji dwutlenku siarki do 1993-1995 o 30%. Rio de Janeiro, lipiec 1992 - plan działania do przełomu XX i XXI w., tzw. Agenda 21, określający sposoby powstrzymania degradacji środowiska i zrównoważonego rozwoju. Od czasu konferencji w Sztokholmie 5 czerwca obchodzony jest jako Międzynarodowy Dzień Ochrony Środowiska.

W Polsce na rzecz ochrony środowiska działają: Państwowa Inspekcja Ochrony Środowiska jako wyspecjalizowana agenda Ministerstwa Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa oraz Państwowa Rada Ochrony Środowiska jako organ doradczy i opiniodawczy. http://wiem.onet.pl/wiem/008cd8.html

Ekologizm, zespół idei i działań politycznych oraz społecznych, których istotą jest przeciwdziałanie zagrożeniom, niszczeniu środowiska naturalnego człowieka, tendencja do życia w zgodzie z naturą, m.in. korzystania z nieskażonej żywności.

Od początku lat 70. XX w. kwestia ochrony środowiska stała się przedmiotem polityki organizacji międzynarodowych, takich jak ONZ, czy różnego typu organizacji regionalnych, np. Wspólnoty Europejskiej. Powstały partie polityczne (Zieloni) i organizacje pozarządowe typu Greenpeace włączające w swój program ekologię. Ocenia się, że w związku z dramatycznym wzrostem skali zagrożeń w tej dziedzinie i koniecznością tworzenia ładu ekologicznego opartego na zasadzie harmonijnego ekorozwoju ekologizm stanie się jedną z wiodących tendencji w XXI w.

Hasło opracowano na podstawie “Słownika Encyklopedycznego Edukacja Obywatelska” Wydawnictwa Europa. Autorzy: Roman Smolski, Marek Smolski, Elżbieta Helena Stadtmüller. ISBN 83-85336-31-1. Rok wydania 1999. http://wiem.onet.pl/wiem/0144f0.html

Katastrofa ekologiczna, ekologiczna klęska, drastyczne zmiany środowiska abiotycznego (abiotyczna sfera) i związanych z nim biocenoz na dużym obszarze, wywołane czynnikami naturalnymi - klęski żywiołowe (np. pożary, powodzie, susze, huragany, cyklony, wybuchy wulkanów, ale też lokalny masowy rozwój pasożytów, szkodników itp.) lub pod wpływem działalności człowieka - katastrofy antropogeniczne (antropopresja). http://wiem.onet.pl/wiem/00b319.html

Ruch Zielonych, Federacja Zielonych, organizacja powstała w 1988 w Polsce, stanowiąca sieć współpracy formalnych i nieformalnych grup ekologicznych, bez wyodrębnionych hierarchicznych struktur. Obecnie skupia ok. 40 grup z całej Polski i jest najszybciej rozwijającym się ruchem ekologicznym w kraju. Jest to ruch apolityczny, aspołeczny, współpracuje z innymi polskimi i zagranicznymi organizacjami ekologicznymi.

Podstawowymi celami organizacji są: oddziaływanie na świadomość społeczeństwa w sprawie stanu środowiska naturalnego, integracja ruchów działających na rzecz środowiska, propagowanie rozwoju turystyki proekologicznej, wpływanie na poprawę stanu środowiska naturalnego w Polsce, zapobieganie marnotrawstwu surowców naturalnych oraz niewłaściwemu zagospodarowaniu i utylizacji odpadów, popieranie badań naukowych zmierzających do poprawy stanu środowiska naturalnego oraz międzynarodowej współpracy na rzecz tej poprawy.

Federacja Zielonych jest finansowana przez szereg organizacji krajowych i międzynarodowych, m.in. przez organizację Greenpeace (to nieprawdziwe stwierdzenie - GREENPEACE nie istnieje w Polsce, ani nie wspiera żadnych działań finansowo, ze względu na istniejący polski lokalny ruch ekologiczny nie ma takiej potrzeby, natomiast GREENPEACE działa aktywnie np. na terenie Rosji, gdzie ruch ekologiczny jest słabo wykształcony). http://wiem.onet.pl/wiem/00cddd.html

Zielonych ruch, ogólna nazwa organizacji społecznych i politycznych działających na rzecz ochrony środowiska naturalnego przed zniszczeniem i nadmierną eksploatacją, postulujacych ograniczenie uprzemysłowienia i wytworzenie nowego modelu społeczeństwa, opartego na zasadzie harmonijnego współdziałania człowieka i przyrody.

Początki ruchu zielonych sięgają końca lat 60., kiedy to rozpoczęto badania naukowe nad stanem środowiska naturalnego przy jednoczesnym nasileniu krytyki cywilizacji konsumpcyjnej prowadzonej przez ruchy kontestacyjne. Pierwsza partia polityczna o rodowodzie ekologicznym powstała w 1973 w Wielkiej Brytanii.

Obecnie partie zielonych działają prawie w całej Europie, ukazując zagrożenia ekologiczne i kształtując poczucie odpowiedzialności jednostki za własne losy i rozwój cywilizacji. Dużą rolę w z.r. odgrywa Greenpeace - międzynarodowa, apolityczna organizacja ekologiczna, organizująca akcje informacyjne i protestacyjne. http://wiem.onet.pl/wiem/00bb7b.html

Ruch ekologiczny, rodzaj ruchu społecznego, który ma na celu przeciwdziałanie zagrożeniom ekologicznym, ochronę środowiska naturalnego człowieka.

Pierwsze grupy ruchu ekologicznego powstawały w latach 60. Jednak największy rozwój przypadł na 2. połowę lata 70. i 80. Jedną z najbardziej znanych organizacji o zasięgu międzynarodowym jest Greenpeace. Obok niej inne znane organizacje ekologiczne to Europa Nostra – Międzynarodowa Federacja Stowarzyszeń ds. Ochrony w Europie Dobytku Kulturalnego i Naturalnego, Światowy Fundusz na Rzecz Przyrody (WNF), specjalizujący się w ochronie dzikich terenów i zwierząt zagrożonych działaniem człowieka, Międzynarodowe Stowarzyszenie Ekologiczne (INTELCOL), koordynujące badania ekologów z ponad 100 państw.

Organizacją stanowiącą centrum informacyjne jest Environlink Network. http://wiem.onet.pl/wiem/01566e.html

2. niszczenie lasów i zakwaszanie akwenów wodnych przez trucizny przemysłowe,

3. zanieczyszczenie górnych warstw atmosfery przez chlorofluorowęglowodory, które powodują uszkadzanie warstwy ozonu (dziura ozonowa) i na skutek tego wzrost przenikania szkodliwych promieni ultrafioletowych,

4. efekt cieplarniany.

5. Dziura ozonowa nad biegunem południowym

Poza tym istnieje stałe skażanie powietrza przez inne pierwiastki i związki chemiczne oraz zapylenie, a także katastrofalny przyrost ilości śmieci. Szczegółowe problemy to zagłada lasów tropikalnych i doprowadzanie do masowego, przyśpieszonego wymierania gatunków. http://wiem.onet.pl/wiem/014600.html

Zanieczyszczenia powietrza, wprowadzone do powietrza organizmy żywe lub substancje chemiczne, które albo nie są jego naturalnymi składnikami, albo - będąc nimi - występują w stężeniach przekraczających właściwy dla nich zakres.

Do najważniejszych zanieczyszczeń powietrza należą: pyły (popioły lotne, sadza, stałe związki organiczne, azbest, pestycydy), gazy (tlenki siarki, azotu i węgla, węglowodory, ozon, radon, fluor), zanieczyszczenia biologiczne (mikroorganizmy wraz z produktami ich metabolizmu oraz makroorganizmy, np. grzyby).

Dziura ozonowa nad biegunem południowym

Zanieczyszczenia powietrza są wchłaniane przez ludzi głównie w trakcie oddychania. Przyczyniają się zatem do powstawania schorzeń układu oddechowego (astma, rozedma płuc, zapalenie oskrzeli), a także zaburzeń reprodukcji i alergii.

W środowisku kulturowym człowieka zanieczyszczenia powietrza powodują korozję metali i materiałów budowlanych. Wtórnie skażają wody i gleby. Działają niekorzystnie również na świat roślinny, zaburzając procesy fotosyntezy, transpiracji i oddychania. W skali globalnej mają wpływ na zmiany klimatyczne. http://wiem.onet.pl/wiem/004233.html

Ekokonwersja, zamiana długów jednego państwa wobec innego na inwestycje w ochronę środowiska poczynione na terenie państwa dłużnika. Ze względu na transgraniczny charakter skażeń środowiska naturalnego przynosi to korzyść również państwu, które pożyczyło pieniądze.

Ekokonwersja stanowi jeden z mechanizmów polityki harmonijnego ekorozwoju i budowania ładu ekologicznego. Polska korzysta z formuły ekokonwersji od 1993 na podstawie stosownych umów podpisanych z kilkoma państwami europejskimi i USA. http://wiem.onet.pl/wiem/015319.html

Koncepcja wzrostu zerowego, jedna z najbardziej radykalnych koncepcji rozwiązania problemu ochrony środowiska naturalnego, postulująca obniżenie tempa wzrostu gospodarczego do zera, w celu zahamowania tempa wyczerpywania się zasobów naturalnych, a zwłaszcza zmniejszenia jego zanieczyszczenia odpadami poprodukcyjnymi i pokonsumpcyjnymi.

Jej założeniem jest bezwzględna konkurencyjność jakości środowiska przyrodniczego i dobrobytu, będącego efektem działalności gospodarczej. Nie rozróżnia ona działalności gospodarczej wywołującej szkody w środowisku, a także tej, która ich nie powoduje. Koncepcja żąda ograniczenia każdej działalności gospodarczej, co nie stwarza bodźców do poszukiwania optymalnych rozwiązań. http://wiem.onet.pl/wiem/001ef0.html

Kwaśne deszcze, deszcze zawierające zaabsorbowane w kroplach wody dwutlenek siarki, tlenki azotu oraz ich produkty reakcji w atmosferze: rozcieńczone roztwory kwasów siarki, głównie kwasu siarkawego (siarkowego(IV) wg nowej nomenklatury) oraz najbardziej szkodliwego kwasu siarkowego (inaczej siarkowego(VI)) a także kwasu azotowego (inaczej azotowego(V)). Powstają nad obszarami, gdzie atmosfera jest zanieczyszczana długotrwałą emisją dwutlenku siarki i tlenków azotu (ze źródeł naturalnych, jak czynne wulkany, albo sztucznych, jak spaliny z dużych elektrowni i elektrociepłowni zasilanych zasiarczonym - tzn. zawierającym siarkę i jej związki - paliwem, zazwyczaj węglem kamiennym lub brunatnym).

Czasami opady (kwaśnego deszczu, a także kwaśnego śniegu) trafiają na obszary bardzo odległe od źródeł zanieczyszczeń atmosfery, dlatego przeciwdziałanie kwaśnym deszczom stanowi problem międzynarodowy. Kwaśne deszcze działają niszcząco na florę i faunę, są przyczyną wielu chorób układu oddechowego, znacznie przyspieszają korozję konstrukcji metalowych (np. elementów budynków, samochodów) oraz zabytków (np. nieodporność wielu gatunków kamieni budowlanych na kwaśne deszcze).

Zapobieganie polega na budowaniu instalacji wyłapujących tlenki siarki i azotu ze spalin emitowanych do atmosfery (odsiarczanie gazu) oraz rezygnacji z paliw o znacznym stopniu zasiarczenia. http://wiem.onet.pl/wiem/011312.html

Smog, zanieczyszczone powietrze zawierające duże stężenia pyłów i toksycznych gazów, których źródłem jest głównie motoryzacja i przemysł. Rozróżnia się dwa rodzaje smogu:

1) smog typu Los Angeles (smog fotochemiczny, utleniający), może wystąpić od lipca do października przy temperaturze 24÷35°C, powoduje ograniczenie widoczności do 0,8÷1,6 km (powietrze ma brązowawe zabarwienie). Głównymi zanieczyszczeniami są: tlenek węgla, tlenki azotu, węglowodory aromatyczne i nienasycone, ozon, pyły przemysłowe. Dla wytworzenia się smogu tego typu konieczne jest silne nasłonecznienie powietrza, natomiast ani dym, ani mgła nie mają większego znaczenia.

2) smog typu londyńskiego (kwaśny, "siarkawy"), może wystąpić w zimie przy temperaturze -3÷5°C, powoduje ograniczenie widoczności nawet do kilkudziesięciu m. Głównymi zanieczyszczeniami powietrza są: dwutlenek siarki, dwutlenek węgla, pyły. Smog powoduje duszność, łzawienie, zaburzenie pracy układu krążenia, podrażnienie skóry. Wywiera również silne działanie korozyjne na środowisko. http://wiem.onet.pl/wiem/012b2a.html

Dioksyny, TCDD, związki chemiczne zawierające w cząsteczce dwa pierścienie benzenowe połączone dwoma atomami tlenu. W chlorowanych dioksynach atomy wodoru w pierścieniach benzenowych podstawione są atomami chloru.

Dioksyny powstają jako produkty uboczne przy produkcji herbicydów oraz przy spalaniu śmieci w miejskich spalarniach. Dioksyny występują w środowisku w znikomo małych ilościach. Do najbardziej znanych dioksyn należy 2,3,7,8-tetrachlorodibenzo-p-dioksyna (TCDD), która była składnikiem defoliantu o nazwie Agent Orange stosowanego przez Amerykanów w Wietnamie.

W warstwach gleby, gdzie nie dociera światło słoneczne, TCDD może przetrwać okres do 10 lat. Najpoważniejsze katastrofy związane z zatruciami dioksynami miały miejsce w Nitro (1949, USA) i Seveso (1976, Włochy). http://wiem.onet.pl/wiem/012448.html

Freony, pochodne chlorowcowe węglowodorów nasyconych, zawierające w cząsteczce jednocześnie atomy fluoru i chloru, niekiedy także bromu, np. dichlorodifluorometan CCl₂F₂ (F-12), dichlorotetrafluoroetan C₂Cl₂F₄ (F-114). Niższe freony mają dużą prężność pary w niskich temperaturach i duże ciepło parowania, są bezwonne lub mają zapach eteru, pozbawione barwy, nietrujące i niepalne, nie powodują korozji metali, są łatwe do skroplenia, odznaczają się małym napięciem powierzchniowym i lepkością.

Niższe freony można otrzymać w reakcji tetrachlorometanu z fluorowodorem. Wyższe freony wykorzystywane są jako smary i oleje izolacyjne. Gazowe freony były szeroko stosowane w urządzeniach chłodniczych oraz jako propelenty w rozpylaczach kosmetycznych i gaśnicach.

Powstawanie dziury ozonowej

Dziura ozonowa nad biegunem południowym

Obecnie są wycofywane ze względu na niszczące działanie wywierane przez nie na warstwę ozonową (dziura ozonowa) w stratosferze, gdzie pod wpływem promieniowania UV o długościach fal w zakresie 190-220 nm freony ulegają fotolizie, prowadzącej do uwolnienia atomów chloru, które reagują dalej zgodnie ze schematem: Cl + O₃ → ClO + O₂. ClO + O → Cl +O₂. Stężenie freonów w dolnej stratosferze dochodzi do 5 ppb i ma tendencję wzrostową. http://wiem.onet.pl/wiem/009262.html

Zamieranie lasu, uszkodzenia koron drzew leśnych, powodujące osłabienie ich żywotności, występujące na dużych obszarach, wywołane bezpośrednim oddziaływaniem zanieczyszczeń powietrza i pośrednio zmianami chemicznych właściwości gleby.

Pierwsze objawy zamierania lasu stwierdzono w XIX w. wokół ośrodków przemysłowych Anglii (Manchester, Liverpool). W pierwszych dziesięcioleciach XX w. zaobserwowano wymieranie jodły występującej na granicy zasięgu. Poważny kryzys ujawnił się 1971 w Rudawach na granicy niemiecko-czeskiej, gdzie na skutek zanieczyszczeń powietrza, głównie SO₂, zniszczeniu uległ świerk na obszarze 100 000 ha. W latach 80. szeroko rozprzestrzenione zamieranie lasów nastąpiło we wszystkich krajach Europy i w Ameryce Północnej. 1992 drzewostan w Europie był uszkodzony w 24%, co oznacza 2-procentowy wzrost w porównaniu z 1991. Najbardziej zagrożone są lasy Bułgarii, Republiki Czeskiej, Niemiec i Polski.

Początkowo zamieranie lasu tłumaczono uszkodzeniem przez dym. 1852 rozpoznano zjawisko kwaśnych deszczów, 1911 wysunięto hipotezę zakwaszenia gleby kwasem siarkowym i w konsekwencji zwiększonego wymywania węglanu wapnia.

Obecnie przyjmuje się, że zamieranie lasu spowodowane jest synergicznym (synergizm) oddziaływaniem wielu czynników, z których najważniejsze to: toksyczny wpływ glinu na korzenie drzew, niedobór wapnia i magnezu, wzrost stężenia azotu w glebie oraz przedłużające się susze i późne przymrozki. Najbardziej wrażliwe na zanieczyszczenia powietrza i gleby są: jodła, świerk, buk i dąb. http://wiem.onet.pl/wiem/00ff56.html

Zapylenie atmosfery, jeden ze wskaźników zanieczyszczenia powietrza, określany jako zawartość cząstek pyłu w jednostce objętości powietrza.

Największe zapylenie atmosfery występuje na obszarach gleb lessowych i na terenach silnie uprzemysłowionych (zwłaszcza w pobliżu cementowni). http://wiem.onet.pl/wiem/007757.html

Antropopresja, oddziaływanie człowieka na środowisko przyrodnicze i występujące w nim biocenozy. Obecna antropopresja ma znaczenie zdecydowanie negatywne. Oddziaływanie na glebę to przede wszystkim zmniejszanie jej powierzchni przez trwałą zabudowę mieszkalną, przemysłową, drogową itp. W wyniku działalności górniczej gleby ulegają przesuszeniu, zabagnieniu, zasoleniu i skażeniu. Do antropopresji w rolnictwie należą: stosowanie nadmiernych ilości agrochemikaliów, wielkogabarytowego ciężkiego sprzętu, nadmiernie ugniatającego glebę, niewłaściwe zabiegi agrotechniczne, wypalanie ściernisk, uprawy wzdłuż spadku stoku oraz niewłaściwe zmianowanie roślin w ramach kompleksów glebowo-uprawowych.

Ponadto glebom zagraża atmosfera, w którą wprowadzane są duże ilości zanieczyszczeń pochodzących ze spalania węgla, ropy naftowej i gazu ziemnego oraz ze spalin motoryzacyjnych. Bardzo duże jest również oddziaływanie na wody powierzchniowe, czego dowodzi katastrofalny stan czystości rzek, jezior, a nawet mórz. Dla roślin szkodliwe są: nadmierna wycinka drzew, nie zrównoważona odpowiednimi zalesieniami, zbieranie grzybów i jagód, pożary i nieracjonalny wypas. Antropopresja to także zanieczyszczanie rzek, zakładanie składowisk odpadów oraz nieodpowiedzialnie organizowana turystyka i rekreacja. http://wiem.onet.pl/wiem/0104e7.html

Ład ekologiczny, porządek międzynarodowy tworzony przez system prawny, instytucjonalny, działania grup i jednostek w zakresie ochrony środowiska naturalnego. Wyraża kompleksowość działań na rzecz ochrony biosfery, a także takie posługiwanie się zasobami przyrody, materialnym i duchowym dorobkiem ludzkim oraz możliwościami człowieka i społeczeństw, by być systemem dającym jednostce i grupom szanse pełnego rozwoju.

Międzynarodowy ład ekologiczny nie może być zatem porządkiem niezmiennym, zakłada wewnętrzną dynamikę i ciągłą aktywność. Tworzenie międzynarodowego ładu ekologicznego jest zadaniem całej wspólnoty ludzkiej, uświadamia to przede wszystkim ponadnarodowy rodzaj zanieczyszczeń ekologicznych. http://wiem.onet.pl/wiem/015bb4.html

Pierwsza specjalna konferencja odbyła się w 1972 w Sztokholmie, uchwalona tam deklaracja nakreślała ogólny plan działań w zakresie ekologii, jej 26 zasad dało podstawy do tworzenia międzynarodowego prawa ochrony środowiska. Znaczący w sensie prawnym był szczyt w Rio de Janeiro (1992).

W 1995 w Berlinie odbyła się konferencja poświęcona wyłącznie zmianom klimatycznym, mająca na celu wprowadzenie prawa ograniczającego emisję szkodliwych gazów. Mimo postępującego procesu tworzenia aktów normatywnych w zakresie ochrony środowiska, ich wprowadzanie w życie postępuje bardzo powoli. W obliczu braku postępu ponownie zwołano konferencję 161 państww XII 1997 w Kioto.

Unia Europejska, biorąc za punkt odniesienia emisję gazów cieplarnianych w 1990, zobowiązała się obniżyć ją o 15% do 2010, Japonia, dotąd bardzo niechętna takim ustaleniom, zadeklarowała mniej o 5% do 2010. Stany Zjednoczone, jako największy w świecie producent dwutlenku węgla przyjęły, że poziom 1990 osiągną w 2012. USA powiązały jednak możność ratyfikacji takiego układu z podobną deklaracją wszystkich pozostałych krajów. Ponad 100 państw rozwijających się wystąpiło jako jednolita grupa. Takie było też stanowisko drugiego w świecie “truciciela” – Chin. Żądanie USA odrzuciły także Australia, Nowa Zelandia, Kanada.

W trakcie tej konferencji nawet nie wysłuchano opinii krajów AOSIS (Porozumienia Małych Wysp), które stoją przed perspektywą zniknięcia na skutek podwyższenia poziomu wód. Po tygodniu obrady konferencji były bliskie załamania, zgodzono się więc na zasadę dyferencjacji, czyli redukcji gazów, zależnej od stopnia możliwości każdego państwa. UE przyjęła, że będzie to 8%, Japonia 6%, USA 7%, w podobnych granicach też blisko 40 innych państw, z tym że sygnały płynące od administracji amerykańskiej już wskazują na realistyczny poziom – 3%.

Konferencje więc wykazują, jak trudno jest w skali całego świata skutecznie rozwiązać problemy ekologiczne. http://wiem.onet.pl/wiem/015308.html

Równowaga ekologiczna, równowaga środowiska, stan środowiska, w którym występuje taka zgodność w relacjach człowiek-środowisko, że intensywna działalność człowieka służąca do realizacji jego celów nie powoduje degradacji środowiska przyrodniczego i zaburzeń w jego funkcjonowaniu.

Warunkiem istnienia trwałej równowagi ekologicznej jest dopasowanie szybkości przemian antropogenicznych do tempa dostosowania się do nich środowiska. Długotrwałe zaburzenie równowagi ekologicznej może doprowadzić do stanu klęski ekologicznej, czyli stanu nieodwracalnej degradacji środowiska. http://wiem.onet.pl/wiem/008512.html

Racjonalne wykorzystanie zasobów, gospodarowanie zasobami naturalnymi w taki sposób, aby nie naruszyć równowagi naturalnej środowiska (równowaga ekologiczna), a zarazem zaspokoić zapotrzebowanie na nie. Postępowanie w przypadku każdego elementu środowiska czy rodzaju zasobów powinno być różne, uwzględniające ich specyfikę, np. odnawialność, wpływ na inne elementy, itp. http://wiem.onet.pl/wiem/010345.html

Zanieczyszczenia wód, wprowadzone do wód naturalnych organizmy żywe, zanieczyszczenia mechaniczne lub substancje chemiczne, które albo nie są ich naturalnymi składnikami, albo - będąc nimi - występują w stężeniach przekraczających właściwy dla nich zakres.

Zanieczyszczenia wód mają szkodliwy wpływ na zdrowie człowieka, powodują zmianę smaku, zapachu, barwy i pH wody oraz jej zmętnienie. Mogą występować w postaci rozpuszczonej lub tworzyć układ koloidalny albo zawiesinę.

Obieg pestycydów w przyrodzie

Najważniejsze czynniki zanieczyszczające to: azotany, chlorki, siarczany, fosforany, jony metali ciężkich, fenole, aminy aromatyczne, barwniki, pestycydy, detergenty, policykliczne węglowodory aromatyczne, polichloropochodne bifenylu, radioizotopy, bakterie Escherichia coli.

Antropogennymi źródłami zanieczyszczeń wód są: ścieki przemysłowe i komunalne (ścieki), nawozy sztuczne i środki ochrony roślin przenikające z terenów użytkowanych przez rolnictwo i leśnictwo, depozycja zanieczyszceń powietrza.

Usuwaniu zanieczyszczeń wód służy: zmiękczanie wody, jej napowietrzanie, chlorowanie, ozonowanie, koagulacja, odpędzanie gazów w wieżach desorpcyjnych, naświetlanie promieniowaniem ultrafioletowym, działanie ultradźwiękami oraz oczyszczanie biochemiczne. Często stosowanymi wskaźnikami jakości wód są biochemiczne zapotrzebowanie tlenu (BZT) i chemiczne zapotrzebowanie tlenu (ChZT). http://wiem.onet.pl/wiem/00fa90.html

Komponent środowiska, geokomponent, składowa część środowiska przyrodniczego, tradycyjnie wyróżnia się siedem komponentów środowiska: budowę geologiczną, rzeźbę powierzchni terenu (morfologię), klimat, stosunki wodne, gleby, szatę roślinną, świat zwierzęcy. Na terenach przekształconych przez człowieka jako dodatkowy komponent środowiska wyróżnia się użytkowanie ziemi. http://wiem.onet.pl/wiem/003496.html

Eutrofizacja, proces gromadzenia się materii organicznej (spływającej w ściekach komunalnych i przemysłowych) w jeziorach (lub ogólnie w środowisku) w tempie przekraczającym jej zasymilowanie. Eutrofizacja może być pochodzenia naturalnego lub antropogenicznego (antropopresja).

Obieg pestycydów w przyrodzie

Termin eutrofizacji najczęściej odnosi się do wód i jest związany ze zwiększeniem się zanieczyszczenia ściekami, pestycydami i nawozami sztucznymi, które są spłukiwane przez opady atmosferyczne. Nadmierne użyźnienie (zwiększenie dostępności składników mineralnych, zwłaszcza azotu i fosforu) powoduje wzrost produktywności glonów (tzw. zakwity) i wyczerpanie zasobów tlenu w jeziorze, co prowadzi np. do śnięcia ryb i przyspieszenia sukcesji ekologicznej.

W przypadku ubogich siedlisk leśnych (np. borów) eutrofizacja może spowodować zanik roślin oligotroficznych, np. borówki czernicy. http://wiem.onet.pl/wiem/010148.html

Monitoring środowiskowy, system ciągłych lub systematycznie powtarzanych pomiarów i obserwacji stanu wybranych cech i właściwości środowiska w oparciu o system stałych punktów pomiarowych przy użyciu aparatury kontrolno-pomiarowej lub, rzadziej, organizmów bioindykatorów (bioindykacja).

Celem monitoringu jest dostarczenie informacji o aktualnym stanie i tendencjach zmian środowiska pod wpływem zanieczyszczeń i in. antropogennych czynników oraz o przewidywanych skutkach użytkowania środowiska (antropopresja, antropogeniczne formy). http://wiem.onet.pl/wiem/00e6f3.html

Człowiek i biosfera, Man and Biosphere, MaB, interdyscyplinarny program badań struktury i funkcjonowania biosfery oraz zmian w niej zachodzących pod wpływem antropopresji, koordynowany przez ONZ. Jest on kontynuacją Międzynarodowego Programu Biologicznego (IBP), pierwszego międzynarodowego programu badań ekologicznych pod patronatem UNESCO, trwającego w latach 1964-1974. http://wiem.onet.pl/wiem/009b79.html

Ekosystem, biogeocenoza, system ekologiczny, wycinek biosfery, obejmujący wszystkie organizmy żyjące na danym obszarze (biocenoza) wraz z fizycznym środowiskiem, które powiązane są ze sobą procesami przepływu energii i obiegu materii.

Podstawowymi czynnikami biotycznymi, warunkującymi istnienie wymienionych procesów w ekosystemie są rośliny zielone - producenci, zwierzęta - konsumenci oraz grzyby i bakterie (a także niektóre zwierzęta) - destruenci. Grupy te tworzą strukturę troficzną, tzn. kolejność organizmów zjadających i zjadanych, w postaci łańcucha pokarmowego.

Grupa (poziom) producentów buduje ze związków nieorganicznych drogą fotosyntezy organiczne substancje pokarmowe, tzn. materię pierwotną, która zjadana przez konsumentów zostaje przekształcona w materię wtórną.

Destruenci są "wąskim gardłem" ekosystemu - przekształcają substancję nieorganiczną w organiczną (sole mineralne, mineralizacja), co prowadzi do zamknięcia obiegu materii. Uszkodzenie tego poziomu troficznego (np. wskutek antropopresji) prowadzi do zalegania nie rozłożonej materii organicznej i unieruchomienia pierwiastków mineralnych, co prowadzi do "głodu" roślin. http://wiem.onet.pl/wiem/006046.html

Ekstynkcja gatunku, wymarcie gatunku (globalne lub w skali lokalnej) spowodowane działaniem czynników naturalnych lub wpływem działalności człowieka (antropopresja). Najczęstszymi przyczynami współczesnej ekstyncji gatunków jest niszczenie lub fragmentacja ich siedlisk.

Regionem świata o największym tempie ekstynkcji są lasy deszczowe Amazonii. Przed pojawieniem się człowieka występowała jedna ekstyncja na 1000 lat, po jego pojawieniu się (ok. 50 tys. lat temu) tempo tego zjawiska wzrosło dramatycznie: udokumentowana liczba antropogenicznych ekstynkcji gatunków między 1600 i 1900 wynosi 75. Po 1960 oceniana jest na 1000 gatunków rocznie.

Jeśli dynamika tego zjawiska nie ulegnie zmianie, przewiduje się, że liczba rocznych ekstyncji pod koniec wieku może wzrosnąć do 40 tys. Wymarcie jednego gatunku rośliny pociąga za sobą ekstynkcję ok. 15 gatunków zwierząt, powiązanych wzajemnie siecią relacji biocenotycznych (biocenoza). http://wiem.onet.pl/wiem/00a690.html

Chemizacja rolnictwa, metoda intensyfikacji produkcji rolnej, gł. roślinnej, przez zwiększenie zużycia chemikaliów rolniczych (tzw. agrochemikaliów). Środki te, obok skutków oczekiwanych, w postaci efektów produkcyjnych, wywołują również skutki negatywne. Ich działanie uboczne polega m.in. na zaleganiu przez określony czas w glebie oraz na oddziaływaniu na procesy biochemiczne mikroorganizmów glebowych, co prowadzi do załamania rówowagi biologicznej środowiska glebowego oraz do pogorszenia warunków fizycznych i chemicznych gleby.

Ekologiczne skutki chemizacji gleby wykraczają daleko poza jej środowisko. Przemieszczanie się środków chemicznych z gleby do innych ekosystemów powoduje eutrofizację wód, zanieczyszczenie powietrza i przenoszenie skażeń na duże odległości oraz kumulację substancji chemicznych w roślinach, czego wynikiem jest skażenie wszystkich ogniw łańcucha pokarmowego. http://wiem.onet.pl/wiem/0133ca.html

Biologizacja rolnictwa, operowanie w rolnictwie głównie biologicznymi czynnikami plonotwórczymi, takimi jak komposty, obornik, biopreparaty, racjonalne płodozmiany, fitomelioracje, wysokoplenne odmiany odporne na agrofagi, retencja azotu biol. z roślin motylkowatych, w celu wyprodukowania zdrowszej żywności oraz dla ochrony środowiska. http://wiem.onet.pl/wiem/015384.html

Stabilność środowiska, równowaga biologiczna, stan ekosystemu, w którym nie zachodzą szybkie zmiany w składzie gatunkowym, gdyż poszczególne jego elementy są ściśle do siebie dopasowane.

Stabilność środowiska jest tym trwalsza, im bogatszy jest skład gatunkowy danego ekosystemu. Zjawisko to jest powszechne w przyrodzie, a jego zaburzenia - nie licząc kataklizmów i klęsk żywiołowych - powoduje wyłącznie człowiek swoją działalnością gospodarczą. http://wiem.onet.pl/wiem/005d09.html

Bioindykacja, określanie zmian w środowisku za pomocą wskaźników biologicznych (bioindykatorów). Bioindykacja jest jedną z podstawowych metod w monitoringu biologicznym. Wykorzystywane są w niej specyficzne reakcje na działanie czynników ograniczających na poziomie komórkowym, reakcje fizjologiczne i biochemiczne komórek, wrażliwość gatunków wskaźnikowych roślin i zwierząt, wrażliwość populacji i biocenozy. Badania bioindykacyjne mają charakter kompleksowy, gdyż ocena zmian zachodzących w środowisku dokonywana jest na podstawie równoczesnych reakcji szeregu zastosowanych bioindykatorów oraz wspomagana przez inne metody oceny stanu środowiska. http://wiem.onet.pl/wiem/008d16.html

Pojemność środowiska, zdolność środowiska naturalnego do ponoszenia obciążeń związanych z działalnością człowieka.

Najczęściej oznacza maksymalną ilość danego rodzaju zanieczyszczeń (np. ścieków), jaką można wprowadzić do ekosystemu (np. rzeki) bez zachwiania jego naturalnej równowagi (równowaga ekologiczna), czyli tyle, ile system zdoła usunąć w procesach samooczyszczania.

Ekosystemy przeciążone tracą stopniowo zdolność do regeneracji i ulegają degradacji. http://wiem.onet.pl/wiem/012153.html

Antropogeniczne formy, ukształtowanie powierzchni Ziemi, powstałe na skutek zakłócenia równowagi w naturze przez działalność (budującą lub niszczącą) człowieka. Wyróżnia się formy antropogeniczne wklęsłe - m.in.: kamieniołomy, kanały, glinianki, i formy antropogeniczne wypukłe - hałdy, nasypy kolejowe, wały przeciwpowodziowe. W Polsce najwięcej form antropogenicznych występuje na Górnym Śląsku. http://wiem.onet.pl/wiem/00d3e1.html

Środowisko, ogół elementów przyrodniczych ożywionych (świat zwierzęcy i roślinny) i nieożywionych (w szczególności powierzchnia Ziemi łącznie z wodą, glebą, kopalinami i powietrzem), a także krajobraz, naturalny bądź też użytkowany i zmieniany przez człowieka.

W węższym znaczeniu zespół czynników abiotycznych i biotycznych, w którym żyje dany organizm (nisza ekologiczna, siedlisko). Wzajemność oddziaływania na siebie środowiska i żywego organizmu stwarza tzw. warunki środowiskowe. Dane srodowisko (np. wodne, lądowe) może wpływać hamująco lub stymulująco na rozwój określonych gatunków. http://wiem.onet.pl/wiem/003bc7.html

Obszar ekologicznego zagrożenia, terytorium, na którym wskutek intensywnej działalności gospodarczej człowieka nastąpiła degradacja komponentów środowiska przyrodniczego, doprowadzająca do naruszenia stanu równowagi ekologicznej. Degradacja ta jest wynikiem wielokrotnego i długotrwałego przekraczania dopuszczalnych dawek zanieczyszczenia wód powierzchniowych i powietrza.

Obszary zagrożenia ekologicznego wyodrębniane są na podstawie kryterium: gęstości zaludnienia, stopnia uprzemysłowienia i wielkości zatrudnienia w przemyśle, zużycia wody, ilości odprowadzanych ścieków, wielkości emisji zanieczyszczeń gazowych i pyłowych, struktury użytkowania gruntów, powierzchni gruntów zdegradowanych, a także wielkości produkcji odpadów przemysłowych.

W Polsce za obszary zagrożenia ekologicznego oficjalnie uznano 27 okręgów: bełchatowski, bydgosko-toruński, chełmski, częstochowski, gdański, górnośląski, inowrocławski, jeleniogórski, kielecko-chęciński (Białe Zagłębie), koniński, krakowski, legnicko-głogowski, łódzki, myszkowsko-zawierciański, opolski, płocki, poznański, puławski, rybnicki, szczeciński, tarnobrzeski, tarnowski, tomaszowski, turoszowski, wałbrzyski, włocławski, wrocławski. Zajmują one powierzchnię 35 208 km², którą zamieszkuje łącznie ok. 13,5 mln mieszkańców (1994). http://wiem.onet.pl/wiem/00b03c.html

Ekologiczne czynniki, czynniki abiotyczne i biotyczne (np. konkurencja biologiczna, konkurencja międzygatunkowa i konkurencja wewnątrzgatunkowa) środowiska wpływające na rozmieszczenie organizmów w biocenozach lub ogólnie na kuli ziemskiej, rozpatrywane jako czynniki ograniczające ich rozwój.

3) edaficzne czynniki (właściwości gleby).

Często ścisłe rozgraniczenie czynników ekologicznych nie jest możliwe ze względu na różnorodne związki zachodzące pomiędzy nimi, np. urzeźbienie wpływa na klimat lokalny (mezoklimat) i glebę, także organizmy modyfikują właściwości gleb.

Niekiedy brak jednego czynnika ekologicznego może być zastępowany przez inny, łatwo dostępny, np. nawożenie azotem łąk, kompensuje częściowo niedobór wody. http://wiem.onet.pl/wiem/011f79.html

Zasoby środowiska, czynniki środowiska, rekwizyty środowiska, elementy środowiska niezbędne do życia organizmów i warunkujące ich możliwości życiowe.

Są to: czynniki abiotyczne, czynniki biotyczne, pokarm i miejsce życia (czynniki ekologiczne, nisza ekologiczna). http://wiem.onet.pl/wiem/00ff6b.html

Abiotyczne czynniki, czynniki środowiska nieożywionego, np. promieniowanie słoneczne, atmosfera i jej skład, powierzchnia litosfery z jej rzeźbą i składnikami (np. glebą), hydrosfera.

Czynniki abiotyczne mają wpływ na rozmieszczenie organizmów zarówno w skali globu (biomy), jak i w poszczególnych biocenozach. Człowiek, zanieczyszczając środowisko naturalne (powietrze, glebę, wodę), zmienia czynniki abiotyczne na danym obszarze, przez co wpływa na skład jego flory i fauny. http://wiem.onet.pl/wiem/00264e.html

Biotyczne czynniki, czynniki środowiska regulujące rozmieszczenie i liczebność populacji roślin i zwierząt, powstające w wyniku oddziaływania jednych organizmów na drugie poprzez: symbiozę, pasożytnictwo, drapieżnictwo, kooperację, konkurencję biologiczną wewnątrzgatunkową i międzygatunkową, oddziaływania troficzne (sieć troficzna, łańcuch pokarmowy), życie społeczne (społeczne owady), zachowania socjalne (terytorializm), allelopatię, czynniki chorobotwórcze i in. Do czynników biotycznych zalicza się również działalność człowieka. http://wiem.onet.pl/wiem/01047b.html

Kompensacja czynników środowiskowych, zastępowanie jednego czynnika ekologicznego, w przypadku jego niedoboru, innym, np. potas i azot zwiększa odporność roślin na suszę (kompensacja niedoboru wody).

W ogólnym znaczeniu zmniejszanie przez organizmy niekorzystnych wpływów czynników ograniczających (np. temperatury, światła, wody) poprzez aklimatyzację lub tworzenie ekotypów. http://wiem.onet.pl/wiem/001507.html

Ochrona przyrody, działania zmierzające do zapewnienia trwałości i odnawialności, a także właściwego użytkowania ożywionych i nieożywionych składników przyrody: populacji i biocenoz wraz z ich siedliskiem, jak również całych krajobrazów poprzez tworzenie parków narodowych, rezerwatów przyrody, parków krajobrazowych i obszarów chronionego krajobrazu, pomników przyrody, stanowisk dokumentacyjnych, użytków ekologicznych i zespołów przyrodniczo-krajobrazowych.

Obiektem czynnej ochrony przyrody powinny być np.: murawy kserotermiczne (kserotermiczne rośliny) zbiorowiska roślinne półnaturalne, dla których zachowania potrzebna jest trwała ingerencja człowieka (koszenie, wypas bydła, itp.

Ochronę przyrody w Polsce datuje się od czasów Bolesława Chrobrego (ograniczenie połowu bobrów). W 1347 Kazimierz Wielki, a w 1420 i 1423 Władysław Jagiełło wydali zarządzenia zakazujące wycinania cisów, starych dębów itp.

Pionierami nowoczesnej ochrony przyrody w Polsce byli M. Siła-Nowicki, M. Raciborski, J.G. Pawlikowski, których dzieło kontynuowali A. Wodziczko i M. Siedlecki. Wybitnymi organizatorami ochrony przyrody byli W. Goetel, a przede wszystkim W. Szafer. Współpracę międzynarodową na polu ochrony przyrody koordynuje Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody i Jej Zasobów).

Zwierzęta objęte ochroną gatunkową w Polsce

Rośliny objęte ścisłą ochroną gatunkową w Polsce

Rośliny objęte częściową ochroną gatunkową w Polsce

http://wiem.onet.pl/wiem/00e015.html

Ochrona środowiska, działania lub zaniechanie zmierzające do ochrony elementów przyrodniczych: wód, powietrza i gleby, a także krajobrazu, znajdujących się zarówno w stanie naturalnym, jak i zmienionym przez człowieka, celem zachowania lub przywrócenia równowagi przyrodniczej niezbędnej dla egzystencji człowieka.

Ochrona środowiska powinna uwzględniać także wytwory pracy i kultury ludzkiej, np. ochronę zabytków przed wpływami zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego. Zagadnienie ochrony środowiska w skali światowej zostało postawione po raz pierwszy w raporcie sekretarza generalnego ONZ U. Thanta Człowiek i jego środowisko z 26 V 1969.

Raport zainicjował międzynarodowe konferencje poświęcone temu zagadnieniu. Pierwsza odbyła się w czerwcu 1972 w Sztokholmie, jej następstwem było powołanie agendy ONZ pod nazwą Program Narodów Zjednoczonych do spraw ochrony środowiska (United Nations Environment Programme - UNEP), której celem jest m.in. opracowanie wszechświatowego prawa ochrony środowiska.

Inne inicjatywy to: Akt Końcowy Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (Helsinki 1975), Konferencja Genewska (1979, 1984), Konferencja Monachijska (1984). Ich rezultatem było utworzenie tzw. klubu trzydziestu, grupy państw deklarujących zmniejszenie w swoich granicach emisji dwutlenku siarki do 1993-1995 o 30%. Rio de Janeiro, lipiec 1992 - plan działania do przełomu XX i XXI w., tzw. Agenda 21, określający sposoby powstrzymania degradacji środowiska i zrównoważonego rozwoju. Od czasu konferencji w Sztokholmie 5 czerwca obchodzony jest jako Międzynarodowy Dzień Ochrony Środowiska.

W Polsce na rzecz ochrony środowiska działają: Państwowa Inspekcja Ochrony Środowiska jako wyspecjalizowana agenda Ministerstwa Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa oraz Państwowa Rada Ochrony Środowiska jako organ doradczy i opiniodawczy. http://wiem.onet

WSTĘP, RYS HISTORYCZNY, PODSTAWOWE INFORMACJE, PROPONOWANE ROZWIĄZANIA, STAN ISTNIEJĄCY, ZAGROŻENIA (według www.zieloni.w.pl):

W pewnym momencie cywilizacja zaczęła zagrażać wręcz zasobom środowiska, rabunkowe wykorzystanie zasobów spowodowało zagrożenia bezpowrotnej utraty środowiskowej i przyrodniczej planety, zaś głównym zagrożeniem człowieka stały sie nie np. katastrofy naturalne jak powodzie, wybuchy wulkanów, lecz cywilizacja - epidemie chorób spowodowane m.in. niewłaściwym trybem i warunkami życia (np. brudem, pasożytami), wojny a stopniowo poprzez rozwój cywilizacji przemysłowej także niekorzystne aspekty początkowych stadiów rozwoju niedoskonałej techniki jak zanieczyszczenia powietrza, wód, odpady, smog, wypadki, katastrofy. Coraz większe zagrożenia wynikały także z czynników społecznych i niewłaściwej, złej organizacji życia: przeludnienia, bezrobocia, głodu, niesprawiedliwego podziału dóbr i rozwarstwienia społecznego powodującego przestępczość, niepokoje społeczne...

W związku z nawarstwiającym się kryzysem cywilizacji w XX wieku, w który, skomasowały się takie zjawiska jak negatywne aspekty rozwoju przemysłu, przeludnienie, zubożenie i kryzysy gospodarcze powodujące najbardziej krwawe wojny i konflikty zbrojne, systemy totalitarne, zagrożenie konfliktem nuklearnym oraz na niespotykaną wcześniej skalę zagrożenia zatrucia żywności (poprzez np. nawozy sztuczne, środki owadobójcze np. osławione DDT, które zamiast wzrostu plonów i "ochrony roślin" spowodowały zatrucie żywności, skażenie gleb, wód, inwazję uodpornionych na nie "szkodników"), kryzys energetyczny i paliwowy (połączony ze smogiem uniemożliwiającym życie w miastach), pustynnienie i stepowienie, zagrożenie wyginięcia w krótkim okresie czasu blisko 80% znanych gatunków zwierząt i roślin deficyt wody pitnej (wycinanie lasów, monokultury, spadek poziomu wód gruntowych o średnio około 5 m w ciągu okresu około ostatnich 50 lat) zagrożenia awariami, katastrofami (rozwój przemysłu chemicznego), katastrofy tankowców, awarie elektrowni jądrowych, tzw. "efekt cieplarniany", "dziura ozonowa", niekorzystne zmiany klimatyczne powodujące niespotykane susze i powodzie, huragany, epidemie chorób cywilizacyjnych... Obecnie dodatkowymi zjawiskami jest m.in. globalizacja (z korzystnymi i niekorzystnymi aspektami), przenoszenie tzw. "brudnych technologii" z krajów bogatszych do krajów biedniejszych, oraz szereg zjawisk jak brak poszanowania praw człowieka, obywatelskich, jednostki, korupcja, nadużywanie władzy, bezczynność i tolerancja dla łamania i dewaluacja prawa, brak kontroli społecznej i nadużycia, uzyskiwanie nieuczciwych przychodów przez przerzucanie kosztów ochrony zdrowia, środowiska przez np. firmy, koncerny na społeczeństwo (np. unieszkodliwiania odpadów, zniszczenia terenów, likwidację skutków awarii, wypadków, zagrożeń, zaniedbań), wprowadzanie w błąd konsumentów, sprzedaż towarów i usług stanowiących zagrożenie dla zdrowia, życia i środowiska...

Coraz większe znaczenie w rozwiązywaniu problemów społecznych spełniać zaczynają zwykli obywatele i ruchy, organizacje społeczne, bowiem dotychczasowy sposób organizacji społecznej, rządy, instytucje, firmy, (w tym także instytucje tzw. zaufania społecznego jak np. media, sądy, partie, związki zawodowe) okazują się bezradne lub same są źródłem problemów, stwarzając zagrożenia, popełniając nadużycia Ponieważ to obywatelom zależy najbardziej na tym, w jakich warunkach żyją i jak wygląda ich otoczenie, poprzez swoja pracę, decyzje moga wpływać na kształt otaczającego świata, i to obywatele ponoszą bezpośrednie skutki i konsekwencje decyzji ich dotyczących, nikt nie może wyręczyć ich z obowiązku kontroli, zaangażowania społecznego, którego brak (charakterystyczny dla np. systemów totalitarnych, demokracji przedstawicielskiej) zawsze kończy sie w ostateczności degradacją warunków życia. JEST TO TZW. MODEL SPOŁECZEŃSTWA OBYWATELSKIEGO zakładający wolność jednostki ograniczoną prawem do wolności innych ludzi i ponoszeniem odpowiedzialności za skutki podejmowanych działań: społecznych gospodarczych itp.

Dramatyczna sytuacja, świat stojący na krawędzi zagłady oraz szereg protestów społecznych wywołały potrzebę zmian, których symbolem był m.in. ruch "GREENPEACE" domagający sie zaniechania wyścigu zbrojeń, niszczenia środowiska i pogarszania się jakości warunków życia, gwarancji pokoju, bezpieczeństwa, zdrowia i zaspokojenia podstawowych potrzeb każdego mieszkańca naszej planety w harmonii z przyrodą, poznania środowiska i harmonijnego opartego na wiedzy współistnienia, przeznaczenia wydatków militarnych na likwidację głodu, analfabetyzmu, biedy, profilaktykę i ochronę zdrowia, pomoc krajom najbiedniejszym zniszczonym m.in. poprzez systemy kolonialne, likwidację reżimów i dyktatur, demokratyzację, rozwój praw człowieka i jednostki, zniesienie upośledzenia i prześladowania grup społecznych i ludzi z powodu rasy, wyznania, płci itp.

Jednym z najważniejszych osiągnięć było stworzenie definicji tzw. "ROZWOJU ZRÓWNOWAŻONEGO" -(tzw. " EKOROZWOJU"):

ROZWÓJ ZRÓWNOWAŻONY" -(tzw. " EKOROZWÓJ") rozwój gospodarczy i cywilizacyjny powinien być trwały i bezpieczny dla ludzi i środowiska, zapewniać właściwy poziom jakości życia, nie eksploatując w sposób rabunkowy i wyniszczający zasobów środowiska, aby nie doprowadzić do klęski upadku cywilizacji. Opracowano szereg tzw. "Wskaźników ekorozwoju" które określają, że o poziomie rozwoju cywilizacyjnego i społecznego danego terytorium i grupy ludzi nie decyduje wyłącznie przestarzałe wskaźniki ekonomiczne jak np. dochód PKB, czy ilość posiadanych zasobów (np. węgla, ropy) lub produkcji (np. stali) lecz np. długość życia, umieralność nowonarodzonych, porównanie wydatków np. militarnych na ochronę zdrowia, edukację, zaspokojenie podstawowych potrzeb społecznych (dostępność mieszkań, wiedzy, wskaźniki przestępczości)...Mimo wszystko kraje rozwinięte oraz społeczeństwa zamożne i wykształcone mają większe szanse na rozwój gospodarczy który nie doprowadzi do katastrofy ekologicznej, niż kraje ubogie, zmagające się z przeludnieniem, epidemiami, wojnami, rabunkową gospodarką powodującą pustynnienie (np. przez wycinanie lasów, masową hodowle zwierząt, przestarzały przemysł, brak standardów, bezpieczeństwa, zdrowia).

W 10 lat po tzw. "SZCZYCIE ZIEMI" w Rio de Janeiro odbyło się spotkanie "SZCZYT ZIEMI" w Johannesburgu (w 2002 r.) tzw. 'RIO + 1O - 10 LAT PO RIO". Spotkanie miało na celu ocenę stanu obecnego, porównanie zmian i realizacji zadań ustalonych na "SZCZYCIE ZIEMI" w Rio de Janeiro (w 1992 r.) i ustalenie kolejnych działań na następny okres czasu.

Oceniając Szczyt Ziemi można powiedzieć, że (według www.ine-isd.org.pl):

Nie udało się:

wypracować istotnych mechanizmów ochrony przyrody a zwłaszcza różnorodności biologicznej;

zgłoszenie przez klika bogatych krajów dodatkowych programów finansowych;

Na pewno Szczyt w Johannesburgu można uznać za straconą szansę na bardziej zdecydowane wdrażanie ustaleń przyjęty na Konferencji w Rio. Pytanie jest czy będzie druga szansa czy też już nie?

Zmniejszenie do 2015 r. o połowę liczby osób egzystujących za dolara lub mniej dziennie. Obecnie jest to przeszło miliard ludzi, 22% ludzkości.

Zgodzono się zapewnić, aby do 2010 r. osłabło tempo wymierania rzadkich odmian fauny i flory.

Osiągnięto porozumienie w sprawie ochrony wybranych regionów mórz i oceanów, aby do 2015 r. odnowić zasoby rybne, które ucierpiały wskutek nadmiernego połowu pewnych gatunków, a które są ważnym źródłem pożywienia zwłaszcza w biednych krajach.

Postanowiono podjąć starania o ułatwienie dostępu do tanich i odnawialnych źródeł energii (wiatr, słońce), ale wobec oporu USA, Japonii i krajów naftowych nie przyjęto żadnego wskaźnika wzrostu udziału tych źródeł w globalnym bilansie energetycznym świata. Kraje te nie dopuściły do przyjęcia propozycji Unii Europejskiej, aby za jeden z celów zrównoważonego rozwoju uznać zwiększenie do 2010 roku o dwa punkty procentowe, do 15%, udziału odnawialnych źródeł energii w ogólnym bilansie energetycznym świata. Jednocześnie przewiduje się wspieranie “czystych” technologii produkujących energię w oparciu o paliwa kopalne, budowę dużych hydroelektrowni czy wykorzystanie energetyki jądrowej.

Uzgodniono, że do 2020 r. związki chemiczne będzie się wytwarzać i stosować w taki sposób, aby jak najbardziej zmniejszyć ich szkodliwe oddziaływanie na ludzi i środowisko naturalne.

Uznano, że partnerstwo publiczno-prywatne jest to obiecujący sposób przyciągnięcia kapitału prywatnego do krajów najbiedniejszych. W przedsięwzięciach typu PPP prywatni inwestorzy włączają się w realizację długoterminowych inwestycji publicznych prowadzonych przez samorządy lokalne, organizacje obywatelskie czy rządy, a także uczestniczą w świadczeniu publicznych usług. Partnerzy dzielą się odpowiedzialnością, kosztami i zyskami.

Uznaje, że dobre rządzenie zarówno w poszczególnych krajach, jak i w skali międzynarodowej, jest istotnym warunkiem zapewnienia zrównoważonego rozwoju. Kraje bogate chciały tu uzależnić pomoc od tego, czy poszczególne rządy walczą z korupcją i przestrzegają zasad demokratycznych.

Kolejny raz wezwano kraje bogate, aby przeznaczyły na pomoc rozwojową dla krajów biednych 0,7% swego produktu krajowego brutto. Apele takie uchwala się od 1970 r. Na razie 0,7% PKB daje tylko pięć krajów (Dania, Holandia, Luksemburg, Norwegia i Szwecja). USA przeznaczają 0,1% PKB i obiecują zwiększyć ten wskaźnik w ciągu kilku lat do 0,14% PKB. Średni odsetek pomocy wynosi obecnie 0,22% PKB, czyli 67 dolarów rocznie na głowę mieszkańca bogatej części świata. Niektórzy uważają, że środki te nie mają charakteru pomocy, ale zadość uczynienia za krzywdzące działania poszczególnych krajów bogatych jak i wynikające z porozumień międzynarodowych. Przykładowo kraje bogate wspierają swoich rolników subsydiami w wysokości 350 mld $ rocznie oraz tworzą bariery celne, stawiając rolników z krajów rozwijających się na przegranej pozycji.

Potwierdzono, że wprawdzie wszystkie państwa mają obowiązek dokładać starań o uratowanie środowiska naturalnego Ziemi, ale kraje bogate powinny łożyć na ten cel więcej niż kraje biedne.

PROPONOWANE ZADANIA DLA POLSKI (według www.zieloni.w.pl):

Pora zapobiec recesji i bezrobociu charakterystycznemu dla np obszarów, które związane były\ wyłącznie z np. Przemysłem, który stał się przestarzały i nieefektywny np. Kopalń, hutnictwa - kiedy zabrakło zapotrzebowania na obecnie przestarzałe produkty zabrakło też niestety możliwości alternatywnej pracy, innego zajęcia i uzyskania dochodu mieszkańców oraz co gorsza zniszczony przez przemysł region klęski ekologicznej z zagrożeniami zdrowia ludzi bez możliwości poprawy stanu środowiska (kopalnie, huty kiedyś przynoszące "zyski" dzisiaj są bankrutami nie będącymi w stanie zapewnić np. Emerytur i pokrycia kosztów leczenia swoim byłym pracownikom, nie wspominając o kosztach np. Rekultywacji zniszczonych przez siebie terenów, do czego sa zobowiązane...).

1. ZMIANY W PRZEPISACH OCHRONY ŚRODOWISKA W KIERUNKU ODEJŚCIA OD TEORETYCZNIE REPRESYJNEGO STOSUNKU (KARY, GRZYWNY, OPŁATY ZA KORZYSTANIE EMISJE - ZAŚ PRAKTYCZNIE NIESTOSOWANEGO I NIESKUTECZNEGO - UNIKANIE WNOSZENIA OPŁAT, UMORZENIA, NISKA ŚCIĄGALNOŚĆ, SŁABA KONTROLA I NIEUSTALENIE SPRAWCÓW) DO SYSTEMU ZACHĘT EKONOMICZNYCH (ZWOLNIENIA Z PODATKU DOCHODOWEGO, VAT, OD NIERUCHOMOŚCI (NP. OKRESOWE NP. ROK 2 LATA ETC.) W ZAMIAN ZA STOSOWANIE, PRODUKCJĘ PALIW ODNAWIALNYCH, TWORZYW I PRODUKTÓW PODLEGAJĄCYCH RECYKLINGOWI, MODERNIZACJĘ, TERMOMODERNIZACJĘ, UPRAWY LEŚNE, UPRAWY EKOLOGICZNE, STOSOWANIE BIOMASY, NAPĘDU GAZOWEGO W SAMOCHODACH, 0 % STAWKA PODATKU VAT NA BIOPALIWA, ŻYWNOŚĆ EKOLOGICZNĄ (PRZEZ OKRES NP 1-5 LAT)...

2. WZMOCNIENIE POZYCJI POZARZĄDOWYCH ORGANIZACJI EKOLOGICZNYCH POPRZEZ ZMIANĘ SYSTEMU ICH FINANSOWANIA - MOŻLIWOŚĆ PRZEZNACZENIA 1-5 % KWOTY PODATKU (NP. DOCHODOWEGO) NA RZECZ POZARZĄDOWYCH ORGANIZACJI EKOLOGICZNYCH, MOŻLIWOŚĆ WYSTĘPOWANIA W SĄDACH PRZEZ POZARZĄDOWE ORGANIZACJE EKOLOGICZNE BEZ PRZYMUSU ADWOKACKIEGO LUB Z REPREZENTACJA Z ADWOKATEM Z URZĘDU (OBNIŻENIE KOSZTÓW) I ZASĄDZANIA NA ICH RZECZ ODSZKODOWAŃ W PRZYPADKACH NP. NIEPRZESTRZEGANIA NORM HAŁASU, UDOWODNIENIA SPOWODOWANIA SZKÓD NA RZECZ ZDROWIA, PRZYZNANIA KWOTY ZADOŚĆUCZYNIENIA I PRZYWRÓCENIA ŚRODOWISKA DO POŻĄDANEGO STANU.

3. REFORMA FUNDUSZY OCHRONY ŚRODOWISKA - ODEJŚCIE OD DOFINANSOWANIA INWESTYCJI NA RZECZ POPRAWY PRAWODAWSTWA, BADAŃ, WDROŻEŃ INNOWACJI I REALIZACJI PILOTAŻOWYCH PROJEKTÓW NP. ENERGETYKI ODNAWIALNEJ , RECYKLINGU (MARNOTRAWIENIE ŚRODKÓW, NIEPRAWIDŁOWOŚCI PRZY PRZETARGACH, ZBYT WYSOKI POZIOM CEN PRZY NISKIEJ JAKOŚCI USŁUG, PRZESTARZAŁE TECHNOLOGIE) NA RZECZ WOLNEGO RYNKU I SWOBODNEGO WYBORU FIRM I TECHNOLOGII (O ILE SPEŁNIAJĄ OKREŚLONE STANDARDY ŚRODOWISKOWE) I WLICZANIA NP. KOSZTÓW OCZYSZCZALNI, UTYLIZACJI ODPADÓW W KOSZTY DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ PODMIOTÓW I OSÓB FIZYCZNYCH (TAK JAK PRĄD, MIESIĘCZNA RATA ZA PRZYDOMOWĄ OCZYSZCZALNIĘ ŚCIEKÓW ZAKUPIONĄ NA KREDYT O WARTOŚCI NP. 3000-5000 PLN NA OKRES 5-10 LAT WYNIESIE OD 25-80 PLN NA NP. 3-6 OSOBOWĄ RODZINĘ (NP. 8-25 PLN NA OSOBĘ)-PO CO DOPŁATY FUNDUSZU ? (TA SAMA OCZYSZCZALNIA W PROCEDURZE PRZETARGOWEJ ZAMÓWIENIA PUBLICZNEGO NIE BĘDZIE KOSZTOWAĆ 3000 - 4000 PLN ALE PEWNIE 5000-10000 PLN).

6. TRANSPORT - TRANZYT TOWARÓW PRZEZ POLSKĘ TIRAMI PRZY POMOCY PLATFORM KOLEJOWYCH.

7. TURYSTYKA - PROMOCJA TURYSTYKI MAŁO INTENSYWNEJ, ZBLIŻONEJ DO AGROTURYSTYKI, TURYSTYKI AKTYWNEJ TAKŻE W OPARCIU O DUŻE OBIEKTY HOTELOWE W WYBRANYCH REGIONACH (NP. TATRY, WYBRZEŻE, MAZURY) DLA OSÓB Z KRAJÓW UE.

12. WSPARCIE WYDATKÓW NA ZDROWIE, EDUKACJĘ, ROZWÓJ INTERNETU (ZWOLNIENIA Z PODATKU VAT).

STAN OBECNY , ZAGROŻENIA - WEDŁUG 'RATUJMY ZIEMIĘ" www.ekologia.gemapro.vip.alpha.pl

Woda jest tak samo ważna dla utrzymania życia jak tlen i pożywienie. Bez wody umiera każde żywe stworzenie - roślina, zwierzę, człowiek. Cała woda, także woda z kranu, pochodzi z obiegu hydrologicznego: z oceanów, jezior i rzek, z pól i lasów, z których stale wznosi się w postaci pary i powoduje powstawanie chmur. Tworzenie się chmur prowadzi do opadów deszczu, gradu i śniegu.

Główne źródła zanieczyszczenia rzek to: ścieki miejskie, przemysłowe i pochodzenia rolniczego. Rolnicy stosują coraz więcej nawozów azotowych, wskutek czego wody odpływające z silosów mogą mieć zabójcze właściwości.

Zanieczyszczenia przedostające się do wody z powietrza i gleby zamieniają się w kwas azotowy i woda staje się kwaśna. Niszczone są w ten sposób znajdujące się w niej mikroorganizmy. Kwaśne opady oddziałują na glebę, dla której jeszcze gorsze jest topnienie kwaśnego śniegu. Poza tym wodę zanieczyszczają rozpuszczalniki przemysłowe, środki owadobójcze, pestycydy i zanieczyszczenia nieorganiczne, głównie zaś: chlorki, azbest, rtęć, wapno, arsen, bar, metale ciężkie i azotan.

W wodach znajdują się również zanieczyszczenia radioaktywne (stront-90, pluton, rad) i zanieczyszczenia biologiczne (bakterie, wirusy, grzyby, pasożyty). Tymczasem woda to jedyny środek niezbędny do życia. Wszelkie zanieczyszczenia wód powodują najpierw choroby, a następnie śmierć organizmów żywych. W zanieczyszczonych oceanach giną rośliny i zwierzęta. Zanieczyszczone wody powodują choroby roślin lądowych. Związki szkodliwe zmagazynowane w roślinach dostają się do organizmów zwierząt i ludzi.

A jak to się odbija na człowieku? On także cierpi na tym, gdy jeziora i rzeki, niegdyś kipiące życiem, umierają z powodu zakwaszenia. Co więcej naukowcy norwescy na podstawie badań doszli do wniosku, że wskutek wzrostu kwasowości zarówno woda z jezior, jak i z gleby rozpuszcza aluminium. Stwarza to poważne niebezpieczeństwo dla zdrowia, zauważono bowiem wyraźny związek pomiędzy wyższą umieralnością a zwiększeniem zawartości aluminium w wodzie. Nieustający niepokój budzi też możliwość istnienia zależności między aluminium a chorobą Alzheimera i innymi dolegliwościami podeszłego wieku.

W marcu 1998r Egipt, Izrael i Liban nawiedziła wyjątkowo gwałtowna burza piaskowa z Sahary. Nie byłoby to może tak niezwykłe, gdyby nie fakt, że następnego dnia górzyste części Izraela i Jordanii pokrył śnieg. Padał nieprzerwalnie przez 8 godzin. Samochody i zwierzęta tkwiły w zaspach śnieżnych pod palmami.

Długotrwałe susze, gwałtowne powodzie, tragiczne w skutkach huragany - mieszkańców Ziemi coraz częściej nękają anomalie pogodowe. Nie omijają również Polski. Główny objaw zmian klimatycznych to globalne ocieplenie. W ciągu ostatnich 100 lat średnia temperatura na Ziemi wzrosła. W Polsce cieplejsze są głównie zimy. (NARASTAJĄCE UPAŁY POGARSZAJĄ JAKOŚĆ ŻYCIA SZCZEGÓLNIE W MIASTACH - zmiany klimatu na cieplejszy ZAMIAST "POMARAŃCZY I BANANÓW" grozi Polsce susza, stepowienie - www.zieloni.w.pl)

Dlaczego zrobiło się cieplej ? Jedna z teorii wini za to tzw. efekt cieplarniany. Gdy wielkie zakłady przemysłowe emitują ogromne ilości dwutlenku węgla, freonu, metanu i pary wodnej, atmosfera staje się tak gęsta, że ciepło nie może się przez nią "wydostać". Temperatura na Ziemi rośnie wtedy niczym w szklarni. Wydawałoby się, iż kilka stopni więcej to nic groźnego - jednak w skali światowej nawet drobna zmiana termiczna może mieć katastrofalne następstwa.

Skrajności klimatyczne w różnych częściach świata W niektórych częściach świata wydłużą się okresy suszy, a w innych zwiększą opady deszczu (powodując np. powodzie - www.zieloni.w.pl). Mogą się nasilić burze, powodzie oraz niszczycielskie huragany. Już dziś miliony ludzi ginie wskutek powodzi i klęsk głodu, ale ocieplenie klimatu znacznie pomnożyłoby liczbę ofiar.

Wzrost temperatury może bardzo zwiększyć liczbę zachorowań i zgonów. Według Światowej Organizacji Zdrowia globalne ocieplenie przypuszczalnie spowoduje też powiększenie się obszarów występowania owadów przenoszących choroby tropikalne, takie jak malaria czy denga. Ponadto wskutek zachwiania równowagi w opadach deszczu i śniegu maleć będą zasoby wody pitnej, co prawdopodobnie wywoła nasilenie się chorób pasożytniczych i innych przenoszonych przez wodę i pokarm.

Ocieplenie klimatu i zmiany w rozmieszczeniu opadów to zagrożenie dla lasów i terenów podmokłych, których zadaniem jest oczyszczanie powietrza i wody. Pożary lasów stałyby się częstsze i bardziej niszczycielskie.

(podczas gdy ewolucja przebiega w kierunku zmniejsza powierzchni oceanów na rzecz lądów - www.zieloni.w.pl)